PCEU: Een Alternatieve Europese Grondwet
| | RISQ Reviews | 15 September 2003 |
|
|
|
 Nu er een referendum over de Europese grondwet komt moet er ook iets te kiezen zijn. Dat zou nu kunnen, want er is een alternatief: de "People's Constitution".
RISQ Presenteert: The People's Constitution for the European Union (PCEU), een initiatief van Murien en Oscar ten Houten i.s.m. RISQ Associate John Morijn.
Auteur: Oscar ten Houten
Het voormalig IJzeren Gordijn is vanaf volgend jaar nog slechts een binnengrens van de Europese Unie. Eindelijk zal Europa als continent verenigd zijn, van Cyprus tot de poolcirkel en van de Atlantische Oceaan tot aan de poorten van Sint-Petersburg. Een symbolische vereniging van Oost en West dus, maar in de praktijk brengt ze vooral veel praktische problemen met zich mee. Want hoe moet een Unie van 25 lidstaten overzichtelijk, bestuurbaar en slagvaardig worden?
Het initiatief om een Grondwet aan de basis van het nieuwe Europa te leggen biedt gelegenheid om deze problemen op te lossen, als de lidstaten tenminste bereid zouden zijn om te laten zien dat het hen ernst is met de Europese eenwording.
Een historische gelegenheid, daar zijn de meeste mensen het over eens, althans het merendeel van de mensen die in ‘Europa’ geïnteresseerd zijn maar die, helaas, een hele kleine minderheid vormen. In het algemeen kan Europa de burgers vrij weinig schelen. Wanneer je aan mensen vraagt of ze beseffen dat inmiddels ongeveer zestig procent van de totale wetgeving in een land als Nederland direct of indirect uit Brussel komt, dan blijken weinigen zich dat te realiseren en er doorgaans hun schouders over op te halen.
Er is bijna niemand die echt weet hoe de Unie werkt, wie het voor het zeggen heeft, wat precies het verschil is tussen de Raad en de Commissie of wat het Europees Parlement doet. Er gaapt een diepe kloof tussen de burgers en de Europese Unie, en nóch de politici, nóch de media hebben veel gedaan om die kloof te dichten.
Het is de vraag of de Grondwet die in juni van dit jaar werd gepresenteerd door Giscard d’Estaing daar iets aan gaat veranderen. De verschuiving van macht in Europa van de nationale parlementen naar de Europese Raad is een trend die door de Grondwet van Giscard wordt bevestigd, maar zijn voorstel maakt niet duidelijk genoeg hoe die macht verdeeld wordt en hoe de bestuurders democratisch gecontroleerd worden.
Regeringsleiders en staatshoofden die in eigen land een mandaat hebben om leiding te geven aan de uitvoerende macht, blijven in Brussel als leden van de Raad met wetgevende macht bekleed. Ze kunnen onderling achter gesloten deuren beslissingen nemen die van invloed zijn op bijna 500 miljoen Europeanen, terwijl het orgaan dat al die burgers dient te vertegenwoordigen, het Europees Parlement, op wetgevend niveau een rol op de tweede rang blijft spelen. Het Parlement krijgt wel iets meer macht, maar niet genoeg om het tot het belangrijkste podium van wetgeving te maken--wat een volksvertegenwoordiging in een democratische maatschappij zou moeten zijn. Ook de Europese president, voorzitter van de Raad, wordt niet door het volk gekozen, maar door de Raad benoemd. De positie van de Europese Commissie als uitvoerende macht wordt er vanaf 2009 evenmin veel helderder op.
In haar geheel borduurt de voorgestelde Europese Grondwet voort op de ondoorzichtige structuur van het huidige Europa. Hier en daar is wat vertimmerd en uitgebreid, maar het blijft hetzelfde gebouw. Straks zitten we met een Europese Raad, Een Raad van Ministers, Een Minister van Buitenlandse Zaken, tevens vice-voorzitter van de Commissie, een Raad Algemene Zaken, een Commissie van wie de voorzitter ook aanwezig is bij de vergadering van de Raad en daar ergens tussenin een Europees Parlement, dat soms ook wat te zeggen heeft en zelfs ‘ondersteunend’, ‘coördinerend’ en ‘aanvullend’ kan optreden. De interesse van de burger voor Europa zal er waarschijnlijk niet veel groter door worden de komende jaren, ook al zullen steeds meer nationale bevoegdheden door deze bureaucratische draaikolk naar Brussel worden gezogen.
Het voorstel van de Conventie heeft gefaald om een heldere Europese Unie aan het volk te presenteren. In het eerste artikel staat weliswaar geschreven dat de Grondwet geïnspireerd wordt door de ‘wil van de burgers’, maar zelfs al zou dat werkelijk het geval zijn, dan nog is zij duidelijk niet voor de burgers geschreven. Het is een langdradig en veel te lijvig stuk tekst dat geen keuze maakt tussen Europa als een losse verdragsorganisatie, of een geïntegreerde Europese Unie. Er spreekt geen ambitie uit, de nieuwe Grondwet is slechts een kleine stap en geen grote sprong voorwaarts op de lange weg die ooit naar een verenigd Europa moet leiden. Het is duidelijk een compromis tussen de nationale staten, een tekst waarin je precies aan kan wijzen waar de Engelsen aan de rem hebben getrokken en waar men dingen voorlopig in het midden wilde laten omdat er nog geen overeenstemming is.
En natuurlijk, het is uiterst gevoelig werk om slingerend tussen allerlei nationale belangen een compromis te vinden waar alle staten het niet helemaal mee oneens zijn. Maar zo dient een Grondwet niet tot stand te komen. Zij moet gericht zijn aan de burgers van Europa en uitgaan van het Europese algemeen belang. Het zou daarom niet minder dan juist zijn als de burgers van een Unie werden betrokken bij de creatie van hun Grondwet en hun eigen politieke lotsbepaling.
Om te laten zien dat het ook simpeler, duidelijker en mooier kan hebben we een alternatieve Grondwet geschreven van een Europese Unie zoals wij als burgers zouden willen dat zij eruit kwam te zien. Een Grondwet waarin we aan de ene kant de beginselen van de EU en de rechten en vrijheden van de burgers beschrijven, en aan de andere kant een transparante, democratische Unie schetsen, waarin ieder orgaan duidelijk zijn eigen rol en bevoegdheid heeft. Parlement en Senaat, die respectievelijk de burgers en de lidstaten vertegenwoordigen, vormen de wetgevende macht, terwijl de uitvoerende macht komt te liggen bij de Europese Regering, bestaande uit een kernkabinet en de staatshoofden of regeringsleiders van de lidstaten.
Het alternatief is een beknopte, leesbare en duurzame Grondwet die een ferme juridische basis zou kunnen vormen van een Europa dat concreter ware voor haar inwoners. We hopen mensen ermee te inspireren tot actieve deelname aan een discussie over hoe zij, als burgers, zouden willen dat Europa eruit komt te zien.
Published on 15 September 2003 by RISQ
© RISQ | www.risq.org
5675 reads |
| |
|
| |
|
|
|
|
|
|
 | |
 | |
 | |
| Most recent: |
lonneke alsema |
|
|
| |
|
|
|
|
|
My Headlines | Newsfeeds in your mailbox!
Ontwerptekst