Toch ziet het er naar uit dat de oppositie in deze kwestie rook ziet waar geen vuur is. Terecht plaatst Koenders zelf al de kanttekening dat het Nederlandse standpunt destijds nét iets anders lag dan dat van de Amerikanen of Britten. Mede door toedoen van diens partij is er hier nooit de nadruk gelegd op 'directe dreiging' als voorwendsel voor militair ingrijpen. Vandaar ook het compromis ten tijde van de kabinetsformatie: alleen politieke en - althans formeel - geen militaire steun aan de oorlog.

Intussen lijkt het erop dat de oppositie een veel actuelere, urgentere kwestie over het hoofd ziet. Er zijn namelijk wel degelijk aanwijzingen dat minister Kamp de volksvertegenwoordiging verkeerd heeft geïnformeerd omtrent de uitzending van Nederlandse troepen naar Irak. Concreet gaat het om twee beweringen van de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie in antwoord op vragen van Tweede-Kamerleden.

Ten eerste zouden er in het gebied waar de Nederlandse SFIR-eenheid wordt gestationeerd, de provincie Al-Muthanna, 'geen noemenswaardige gevechten hebben plaatsgevonden' tijdens de oorlog. Ten tweede zou er 'gedurende het laatste conflict in Al-Muthanna niet geschoten (zijn) met DU-houdende munitie'.

Beide beweringen zijn aantoonbaar onjuist. Zo is er tijdens de afgelopen oorlog wel degelijk zwaar gevochten in het gebied. De hoofdstad van de provincie, Samawa, ligt pal aan de weg naar Bagdad en biedt toegang tot een strategische brug over de Eufraat. De opmars van de Amerikaanse strijdkrachten stuitte hier dan ook op hevig verzet van Iraakse troepen, waaronder de Saddam Fedayeen, milities van de Ba'ath-partij en een groep Syrische vrijwilligers, aldus Amerikaanse officieren. De strijd om de brug duurde slechts een dag maar het veiligstellen van de weg leidde tot een week van schermutselingen in en rond de stad. Bij deze gevechten kwamen 112 inwoners van Samawa om het leven.

Uit ooggetuigenverslagen van Amerikaanse soldaten en journalisten blijkt bovendien dat er bij deze gevechten DU-munitie werd ingezet. Dit wordt onder meer bevestigd in een veldverslag van een Amerikaanse onderofficier over de ervaringen van schutters van de Derde Infanterie Divisie die bij de gevechten in en rondom Samawa betrokken waren. Volgens de schutters functioneerden hun wapens goed, 'met name de 25mm DU (granaten)'. Een bemanningslid van een Bradley gevechtsvoertuig van het Eerste Infanterie Bataljon vertelt hoe de bemanning zo'n DU-granaat afvuurde toen ze in Samawa vijandelijke troepen tegenkwamen: 'We schoten vijf granaten. De eerste was van verarmd uranium, conform standaard operationele procedures.'

Ook bestaan er verslagen van luchtaanvallen op Samawa waarbij DU-munitie werd afgevuurd. Zo beschrijft een journalist een luchtaanval op een gebouw in de stad waar zich vijandelijke eenheden verscholen hielden: 'De herrie van naderende vliegtuigen klinkt, en A-10 gevechtstoestellen komen in zicht. Deze (vliegtuigen) beschikken over een allesverwoestend 30 mm Gatling snelvuurkanon en Hellfire gronddoelraketen. Het geluid van het kanonvuur klinkt verscheurend.' Van het genoemde wapensysteem is algemeen bekend dat het een mengsel van 'conventionele', hoog-explosieve (HE) en DU-houdende granaten afvuurt.

Tot nu toe heeft alleen het Britse ministerie van Defensie bekendgemaakt waar en hoeveel DU-munitie is verbruikt door het Britse leger. De Amerikanen weigeren vooralsnog om deze informatie prijs te geven. Als we de Nederlandse regering moeten geloven is in feite alleen bekend dat er in Al-Muthanna geen DU-munitie zou zijn gebruikt. Echter, uit de genoemde incidenten blijkt dat DU-houdende munitie routinematig is ingezet door de Amerikaanse strijdkrachten; óók in Al-Muthanna.

De vraag is derhalve hoe de Nederlandse regering dit kan ontkennen. Als zij onjuiste informatie heeft gekregen van de Amerikanen heeft de Amerikaanse ambassadeur Sobel iets uit leggen. Zoniet dan heeft met name minister Kamp een politiek probleem.

Hoe het ook zij, de Tweede Kamer is in ieder geval verkeerd geïnformeerd. Ook de Nederlandse SFIR-troepen tasten in het duister. Om mogelijke schade aan de gezondheid te voorkomen hebben zij instructies gekregen om met DU vervuilde locaties zoveel mogelijk te vermijden. De troepen zijn echter alleen op de hoogte gebracht van met DU vervuilde locaties die dateren uit de Golfoorlog van 1991 -niet van locaties waar DU-munitie recentelijk is verschoten.

Dit artikel verscheen eerder in de Volkskrant, 31 juli 2003.